Nieuws
Organiseer of doe mee met het Klimaatexamen op een Eco-School
Over het Klimaatexamen
Het klimaat is overal. In het nieuws, op social media, in gesprekken. Maar door al die informatie wordt het steeds lastiger om het geheel te begrijpen. Het Klimaatexamen brengt rust en overzicht, en helpt je de feiten op een rij te zetten.
Tussen 8 en 29 mei in 2026, maakt Nederland het Klimaatexamen. Met het Klimaatexamen vergroten deelnemers hun kennis over klimaatverandering en ontdekken ze oplossingen die bijdragen aan een duurzame toekomst.
Nieuw dit jaar is de Klimaatquiz, een laagdrempelige manier om samen klimaatkennis bij te spijkeren.
Maak het examen bij een Eco-School of organiseer het examen op jouw locatie
Nieuw: Eco-Schools proefdeelname!
Ontdek of Eco-Schools bij jullie school past
Met de nieuwe proefdeelname van Eco-Schools bieden we de kans om één schooljaar of kalenderjaar te verkennen wat duurzaam onderwijs voor hen kan betekenen! Ideaal voor scholen die eerst willen ervaren hoe het is om met Eco-Schools te werken en willen ontdekken of zij op school een enthousiast Eco-team kunnen opzetten.
Tijdens dit proefjaar ga je zelfstandig aan de slag met de eerste stappen van het Eco-Schools programma. Jullie zetten een Eco-Team op, doen met leerlingen de Eco-Scan om te bekijken hoe er op school wordt gewerkt aan duurzame thema’s, maken een actieplan en gaan aan de slag met de uitvoering!
In het proces bouw je draagvlak op binnen de school en maak je kennis met de aanpak.
Wat krijg bij de proefdeelname?
- Een fysieke Eco-Schools map met de tools voor stap 1 t/m 4
- Een Eco-Schools poster voor op school
- Een feestelijke (gezonde) fles limonade: perfect voor jullie eerste Eco-team overleg
- Een digitaal coaching gesprek van 45 minuten bij de start
- Een digitaal reflectiegesprek van 45 minuten aan het einde van het jaar
- Toegang tot deelnemersupdates en nieuwsbrieven boordevol tips en inspiratie
- Een uitnodiging voor het jaarlijkse duurzaamheidsfestival
Het proefdeelnamejaar kost €495,- (excl. btw). Na afloop van het jaar beslis je zelf of je verder wilt met reguliere deelname. Kies je voor dit vervolg? Dan stroom je direct in bij stap 5 en kun je met de stappen die je in het proefjaar hebt gezet op voor een bronzen audit! Ook krijg je dan €495 euro korting op het inschrijfgeld.
Wil jouw school met proefdeelname aan de slag? Meld je aan via onderstaande knopen mail het ingevulde aanmeldformulier naar
Aanmelden
Trots op onze docenten: twee Eco-Schoolsdocenten in de prijzen
Tijdens een feestelijke avond in Musis & Stadstheater in Arnhem werden de winnaars van de Duurzame Docent Verkiezing 2026 bekendgemaakt. Docenten uit het hele land kwamen samen om hun inzet voor duurzaam onderwijs te vieren. De avond stond in het teken van inspiratie, erkenning en de kracht van onderwijs in de transitie naar een duurzame samenleving.
Voor Eco-Schools was het een extra bijzonder moment, en daar zijn we ontzettend trots op.
Leonie Hijne (Bonhoeffercollege) werd uitgeroepen tot winnaar in het funderend onderwijs (po/vo).
Marcia Tax (Graaf Engelbrecht) behaalde een derde plaats in dezelfde categorie.
Duurzaam onderwijs in de praktijk
Leonie Hijne laat zien hoe duurzaamheid structureel onderdeel kan worden van het curriculum. Met een doorlopende leerlijn en vakoverstijgende projecten werken leerlingen aan thema’s als biodiversiteit, klimaatadaptatie en energietransitie.
Kenmerkend voor haar aanpak is de actieve rol van leerlingen. Toen zei, onder luid gejuich, op het podium werd geroepen om haar prijs in ontvangst te nemen riep zei: “Eco-team, deze prijs is voor jullie. Zonder jullie kan ik het niet.”
Ook Marcia Tax zet sterk in op eigenaarschap bij leerlingen. Via het eco-team en projecten zoals MDT(Maatschappelijk Diensttijd) brengt zij in korte tijd veel in beweging, binnen en buiten de school. Haar uitgangspunt is duidelijk de ideeën dienen zoveel mogelijk vanuit de leerlingen te komen.
Beide docenten verbinden duurzaam onderwijs met de praktijk. Ze werken samen met gemeenten, organisaties en de omgeving van de school. Zo wordt duurzaamheid zichtbaar en betekenisvol voor leerlingen. Van vergroening van schoolpleinen tot structurele verankering in het onderwijs: hun werk laat zien hoe Eco-Schools scholen ondersteunt bij duurzame ontwikkeling.
Inspiratie voor duurzaam onderwijs
De Duurzame Docent Verkiezing zet docenten in het zonnetje die bijdragen aan grote maatschappelijke opgaven. Leonie Hijne en Marcia Tax zijn inspirerende voorbeelden van hoe docenten in het voortgezet onderwijs het verschil maken. We feliciteren met deze erkenning en bedanken alle Eco-Schoolsdocenten voor hun inzet voor duurzaam onderwijs.
Samen bouwen we aan een duurzame toekomst.
Onderwijs als oefenplaats: leerlingen geven invulling aan wereldburgerschap
In het najaar van 2025 zijn de definitieve concept kerndoelen bugerschap gepresenteerd, dit nieuwe leergebied dat sinds 2021 tot de wettelijke opdracht van het onderwijs behoort is sterk in ontwikkeling. Eco-Schools is aangesloten bij Werkgroep 2 van het Collectief Natuurinclusief Domein Onderwijs. In deze werkgroep werken verschillende organisaties samen aan de positionering van wereldburgerschap als invulling voor het leergebied burgerschap. Wereldburgerschap richt zich niet alleen op de relatie tussen mensen onderling, maar ook op onze relatie met de planeet en de wederzijdse afhankelijkheid daartussen. Daarmee biedt het een belangrijke kans om natuur en duurzaamheid steviger te verankeren in het onderwijs.
Miguel Heilbron (voorzitter) en Nienke Martinus (domeintrekker) spraken hierover eerder met het Expertisecentrum Burgerschap, verzorgden een workshop op het congres Focus op Burgerschap en schreven samen met diverse organisaties een kamerbrief naar aanleiding van de aangepaste conceptkerndoelen burgerschap.
Wat willen de leerlingen zelf?
Om inzicht te krijgen hoe leerlingen zelf willen leren over wereldburgerschap, organiseerde de werkgroep in het najaar van 2025 twee hackathons: één op het Sophianum in Gulpen en één op het Mencia de Mendoza College in Breda. Centraal stond daarbij één vraag: hoe willen leerlingen leren om zich te ontwikkelen tot wereldburger?
De hackathon als werkvorm
Een hackathon is een creatieve werksessie waarin leerlingen in korte tijd ideeën ontwikkelen, uitwerken en presenteren. De hackathons waren bedoeld om het leerlingenperspectief op wereldburgerschapsonderwijs zichtbaar te maken én om scholen te laten ervaren hoe rijk en concreet de opbrengsten worden wanneer leerlingen actief meedenken. De resultaten laten een duidelijke rode draad zien: leerlingen willen actief betrokken worden bij het vormgeven van burgerschapsonderwijs. Ze willen niet alleen leren over de wereld, maar vooral zélf ervaren hoe ze daarin een rol kunnen spelen.
Hackathon Sophianum: de school als oefenplaats voor burgerschap
In Gulpen werkten leerlingen van vmbo tot vwo samen aan vragen rondom democratie, diversiteit en gelijke kansen. De manier waarop zij wilden leren was opvallend praktisch. Ze noemden onder andere debatten met zelfgekozen stellingen, het oprichten van een politieke partij, workshops over racisme en het organiseren van een cultuurdag waarin verschillende groepen hun ervaringen delen. Alle ideeën draaiden om ervaringsgericht leren, concrete voorbeelden en echte gesprekken met mensen uit de samenleving.
De opbrengsten bleven niet alleen op papier. Docent Alexander de Bruin vertelt dat de school de resultaten actief inzet voor structurele veranderingen.
“We willen de komende jaren verder bouwen op alles wat tijdens de hackathon naar voren kwam,” zegt hij. “Daarom werken we toe naar een jaarlijkse Wereldburgerschapsdag, starten we een schoolbreed democratieproject richting de gemeenteraadsverkiezingen en zoeken we samenwerking met Buitenplaats Wijlre om kunst, natuur en burgerschap te verbinden.”
Met deze stappen wil het Sophianum aansluiten bij de behoefte van leerlingen om wereldburgerschap kleinschalig, actief en gezamenlijk te beleven.
Hackathon Mencia de Mendoza: de wereld leren kennen door te doen
Ook op het Mencia de Mendoza College kwam een vergelijkbaar beeld naar voren. Leerlingen noemden thema’s die dicht bij hun leefwereld liggen, zoals economie, duurzaamheid, natuur, cultuur, migratie en sociale ongelijkheid. Zij kozen ook voor actieve en praktijkgerichte werkvormen: projecten, excursies, een ideeënmarkt en schoolbrede activiteiten. Leren in de echte wereld stond hierin centraal, bijvoorbeeld door een bezoek aan een AZC, een fietstocht met uitleg van een boswachter of projecten over geld en financiële weerbaarheid.
Van inzichten naar onderwijspraktijk
De uitkomsten van beide hackathons bevestigen wat verschillende artikelen over leerlingenparticipatie al jaren laat zien. Wanneer leerlingen daadwerkelijk een stem krijgen, ervaren zij dat hun perspectief ertoe doet. Dat gevoel van erkenning leidt tot eigenaarschap, motivatie en ideeën die realistisch, haalbaar en gedragen zijn.
Een tweede inzicht is dat wereldburgerschap door leerlingen en docenten nog niet vanzelf wordt verbonden aan natuur en duurzaamheid. De hackathons laten zien waar kansen liggen om deze dimensie verder te versterken.
De resultaten bieden scholen concrete handvatten om de school als oefenplaats voor wereldburgerschap vorm te geven: een omgeving waarin leerlingen kunnen experimenteren, samenwerken en maatschappelijke vraagstukken onderzoeken op manieren die voor hen betekenisvol zijn.
Vooruitblik
In 2026 organiseert het domein onderwijs twee online sessies waarin we dieper ingaan op de kansen voor natuur en duurzaamheid binnen (wereld)burgerschap. We verkennen welke mogelijkheden de definitieve kerndoelen bieden en hoe scholen hier praktisch invulling aan kunnen geven. Daarnaast faciliteert Nuffic twee sessies voor aanbieders van wereldburgerschapsonderwijs, gericht op netwerkversterking en kennisuitwisseling.
Lijkt het je leuk om mee te denken of deel te nemen aan de sessies?
Neem contact op met Nienke Martinus via
Wil je aan de slag met wereldburgerschapsonderwijs? Vanuit Eco-Schools en de andere partners in de werkgroep (Teachers for Climate, Wereldburgerschap.community, Nuffic, Global Exploration, UNESCO Nederland, LAKS, Coöperatie Leren voor Morgen, Stichting Wereldburger, Fawaka, Haagse Hogeschool en anderen) helpen we je graag verder.
Duurzame Gastlessen door Nationale Jeugdraad (NJR)
De Nederlandse VN-Jongerenvertegenwoordigers Duurzame Ontwikkeling komen samen met hun werkgroep Jong & Duurzaam graag bij jou in de klas! Ook dit jaar gaat werkgroep Jong & Duurzaam van de Nationale Jeugdraad (NJR) weer aan de slag, omdat zij het belangrijk vinden dat jongeren weten wat er speelt in de wereld op het gebied van duurzame ontwikkeling. Wil je jouw leerlingen inspireren om duurzamer te worden of meegeven wat voor duurzame ontwikkelingen gaande zijn in de wereld? En dat jouw leerlingen hun ideeën kunnen meegeven aan de Nederlandse Jongerenvertegenwoordigers die naar de VN gaan? Neem contact met hen op via
Klimaatverandering 101
Voor alle leeftijden en niveaus, bedoeld voor jongeren die nog weinig/niets weten over klimaatverandering
Het gaat steeds vaker over duurzaamheid. We recyclen ons afval, ruziën in de politiek over welke keuzes er moeten worden gemaakt en veel mensen gaan de straten op om meer actie te eisen. Maar waarom eigenlijk? In deze gastles halen we de politieke angel uit het thema klimaatverandering, en gaan we terug naar de basis
Land van de Toekomst
Voor alle leeftijden en niveaus aan te passen
In deze gastles bouwen we samen ons droomland. Waar we willen wonen, werken en bewegen, is aan de jongeren zelf. Maar dan gebeurt er iets vreselijks: een klimaatramp. Of het nu extreme droogte is of juist een overstroming, het land moet zich aanpassen. Welke keuzes maken we om ons land goed voor te bereiden op een veranderend klimaat? Wat doen we eerst, wat doen we alleen, en wat doen we samen
Het tij keren
Voor alle leeftijden en niveaus aan te passen
Meerdere wegen leiden naar Rome, en zo leiden ook meerdere wegen naar het halen van de klimaatdoelen. We kunnen veel dingen doen om het tij te keren, denk bijvoorbeeld aan zonne- of windenergie, kernenergie of biomassa, duurzamer eten verbouwen en het isoleren van onze huizen. Als jongeren aan het stuur zouden staan, welke keuzes maken ze dan om in 2050 klimaatneutraal te worden?
Action for Climate Empowerment
Eind middelbare school/begin hoger onderwijs)
We hebben iedereen nodig om klimaatverandering tegen te gaan, maar dat gaat niet vanzelf. In deze gastles staat de volgende vraag centraal: “Wat heb jij nodig om in actie te kunnen komen?”. Denk bijvoorbeeld aan bewustwording, via goeie klimaateducatie of juist het tegengaan van nepnieuws. Of juist de trainingen die nodig zijn om samen vooruit te kunnen.
Klimaatrechtvaardigheid
(Hoger niveau, bedoeld voor jongeren die op de hoogte zijn over klimaatverandering en de wereld vanuit een kritische lens kunnen of willen bekijken)
a. Rechtvaardige transities
We hebben veel klimaatdoelen afgesproken. Zo wil de wereld klimaatverandering beperken tot 1.5 graden opwarming, en streven we in Europa naar net-zero uitstoot. Maar hoe zorgen we dat iedereen meekomt? In deze gastlessen staat rechtvaardigheid centraal: van de fabrieken die moeten sluiten, tot de mijnen waar we grondstoffen halen voor onze elektrische auto’s.
b. De vervuiler betaalt
We horen vaak “de vervuiler betaalt”, wat betekent dat degene die verantwoordelijk zijn voor klimaatverandering meer moeten doen om het tegen te gaan. Maar wie is tegenwoordig de vervuiler? In deze gastles gaan we het gesprek aan over verantwoordelijkheid, van landen, tot bedrijven, tot onszelf.
c. De frontlinie
Klimaatverandering raakt niet iedereen even snel of even hard. Wist je bijvoorbeeld dat 80% van de klimaatvluchtelingen vrouwen zijn? Je leeftijd, gender, en beroep kunnen bepalen hoe kwetsbaar je bent in de klimaatcrisis. In deze gastlessen duiken we in het thema kwetsbaarheid vanuit een intersectionele lens, en denken we samen over een rechtvaardigere wereld.