Nieuws

De nieuwe kerndoelen voor het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs laten zien hoe breed onderwijs bijdraagt aan de ontwikkeling van leerlingen. Duurzaamheid komt daarin op verschillende plekken terug, verweven met wat leerlingen leren over de wereld om hen heen, zichzelf en hun toekomst.

De nieuwe analyse Duurzaamheid in de kerndoelen maakt zichtbaar waar duurzaamheid in de kerndoelen zit en ondersteunt scholen bij de vertaalslag naar de praktijk. Onze onderwijsadviseur Yvette van Gastel maakte de analyses. "Met de geactualiseerde kerndoelen krijgen scholen een nieuwe basis onder hun onderwijs. Wij wilden weten: waar zit daar de ruimte voor duurzaamheid? Die ruimte blijkt er volop te zijn", vertelt Yvette.

> Bekijk de analyse voor het primair onderwijs en bijbehorende 'inspiratie voor in de klas' visuals
> Bekijk de analyse voor het voortgezet onderwijs

Veel ruimte, veel kansen

De kerndoelen beschrijven wat leerlingen moeten kennen en kunnen aan het einde van hun schooltijd, maar schrijven niet voor hoe scholen dat onderwijs vormgeven. Dat biedt vrijheid, maar vraagt ook om richting, zeker bij onderwerpen die meerdere leergebieden raken.

Duurzaamheid heeft te maken met vraagstukken als klimaatverandering, biodiversiteit, gezondheid en sociale rechtvaardigheid. Deze onderwerpen lopen door verschillende leergebieden heen en zijn niet ondergebracht in één vak of afzonderlijk onderdeel. Juist die verwevenheid maakt het voor scholen soms lastig om te zien waar en hoe ze dit bewust kunnen meenemen in hun onderwijs.

Hoe kun je hiermee aan de slag?

De analyses biedt geen kant-en-klaar lesprogramma en schrijft niet voor hoe duurzaamheid onderwezen moet worden. Dat is een bewuste keuze. Elke school, elk team en elke leerlingpopulatie is anders. Wat de analyse wél doet, is richting geven. Het helpt scholen om:

• keuzes te maken die passen bij hun visie;
• duurzaamheid te verbinden aan bestaande leerdoelen;
• en met vertrouwen het gesprek aan te gaan over een toekomstbestendig curriculum.

Zo fungeert het rapport als startpunt: een overzicht dat uitnodigt tot verdieping, gesprek en actie.

De Sustainable Development Goals (SDG's) zijn zeventien doelen om van de wereld een gezondere, eerlijkere en vreedzamere plek te maken, waarin niemand achterblijft. Nederland heeft samen met andere VN-lidstaten afgesproken deze doelen in 2030 te bereiken. Eind mei werd de Nationale SDG-rapportage 2026 gepubliceerd. Die laat zien waar Nederland in de afgelopen tien jaar vooruitgang op heeft geboekt, maar ook welke grote uitdagingen nog blijven bestaan. In dit artikel gaan we dieper in op de stand van zaken op het gebied van natuur en wat er volgens jongeren nodig is.

Jongeren willen zien dat er iets gebeurt en zelf een steentje bijdragen

Onder jongeren tekent zich een duidelijke spanning af. Meer dan 40% van de jongeren is zeer vaak gestrest (Nationale SDG-rapportage 2026). Die stress heeft te maken met een scala aan maatschappelijke ontwikkelingen, zoals prestatiedruk in het onderwijs (SDG 4), prijsstijgingen, de wooncrisis (SDG 11), discriminatie (SDG 10) en internationale problematiek zoals klimaatverandering (SDG 13) en oorlogen (SDG 10). Dit vraagt om positief en toekomstgericht jeugdbeleid.

De Nationale Jeugdstrategie biedt hier een goede blauwdruk voor, waarbij 12.000 jongeren betrokken zijn bij de ontwikkeling. Ten aanzien van het thema Klimaat & Milieu geven jongeren aan zich massaal zorgen te maken over de invloed van de klimaatcrisis op mens en milieu. Ze voelen zich machteloos en zijn boos op de overheid, omdat die in hun ogen te weinig doet om de klimaatdoelen te halen. Wat ook opvalt, is de sterke behoefte om zelf actief bij te dragen.

Dit is volgens jongeren nú nodig rondom Klimaat & Milieu:

• Laat jongeren zien dat er echt iets gebeurt op klimaatgebied
• Zorg voor strenger beleid en heldere regels
• Creëer meer bewustwording en maatschappelijke betrokkenheid

Nederland loopt achter op natuur en klimaat, maar betrokkenheid is groot

Hoewel 2030 steeds dichterbij komt, is Nederland pas halverwege met het behalen van de SDG's. Met name op het gebied van natuur en klimaat wordt zichtbaar dat Nederland, ook ten opzichte van andere Europese landen, achterblijft. Zo blijven er grote uitdagingen bestaan op het gebied van schoon water en sanitair (SDG 6), klimaatactie (SDG 13), leven in het water (SDG 14) en leven op het land (SDG 15). Ook stagneert de voortgang voor SDG 6, 14 en 15 (Nationale SDG-rapportage 2026).

Tegelijkertijd valt op dat het draagvlak en de betrokkenheid om hier samen aan te werken groot is. Zo bracht het Nationaal Burgerberaad Klimaat, een initiatief van het (toenmalige) Ministerie van Klimaat en Groene Groei, 175 gelote burgers samen om mee te denken over duurzamer eten, reizen en consumeren. Het resultaat? Een impactvol advies met 13 aanbevelingen voor het kabinet en de Tweede Kamer. Het kabinet wil in ieder geval de helft van de aanbevelingen uitvoeren. Over nog eens een kwart neemt het later een besluit.

Daarnaast zet de Rijksoverheid in op de transitie naar een duurzaam en gezond landbouw- en voedselsysteem, natuur en biodiversiteit, bijvoorbeeld met de Agenda Natuurinclusief. In 2025 zijn vanuit dit programma in verschillende sectoren (zoals bouw, landbouw, onderwijs en vrijetijdseconomie) nieuwe samenwerkingen ontstaan en bestaande netwerken versterkt. Koplopers laten zien dat het mogelijk is om in korte tijd tastbare resultaten te bereiken. Deze kennis en voorbeelden worden bijvoorbeeld gedeeld op het platform van Collectief Natuurinclusief, waar zichtbaar wordt hoe natuurpositieve oplossingen opschaalbaar zijn. Dit jaar wordt Agenda Natuurinclusief 3.0 ontwikkeld, die in 2027 van start moet gaan, met focus op de volgende fase van de transitie.

Waar natuur en jongeren samenkomen: het onderwijs

Door in het onderwijs bewust ruimte te maken voor natuur en duurzaamheid benutten we een krachtige kans om te doen wat jongeren willen rondom Klimaat & Milieu: laten zien wat er in de wereld gebeurt op klimaatgebied en meer bewustwording en maatschappelijke betrokkenheid creëren. Daarvoor zijn talloze mogelijkheden. Je kunt met leerlingen en studenten leren over natuur (kennis en begrip van de wereld), in natuur (buitenonderwijs), van natuur (natuur als co-leraar), met natuur (samenwerken met natuurlijke systemen), voor natuur (actiecompetentie voor burgerschap) en als natuur (in verbinding met de menselijke natuur).

Tegelijkertijd draagt deze benadering direct bij aan de Sustainable Development Goals, zoals leven op het land (SDG 15), klimaatactie (SDG 13), leven in het water (SDG 14) en schoon water en sanitair (SDG 6). Door natuur en duurzaamheid te verweven in alle aspecten van de school (visie, curriculum, pedagogiek en didactiek, professionele ontwikkeling, gebouw en bedrijfsvoering, en omgeving) wordt het onderwijs een plek waar deze doelen niet abstract blijven, maar waar je ze in een lokale en bekende context kunt ervaren.

Wat jongeren daarbij verlangen van het onderwijs, is voorwaardelijk: beter opgeleide docenten, meer praktijkgericht onderwijs, minder prestatiedruk, gelijke kansen en echte inspraak in hun onderwijs. Natuur en duurzaamheid in het onderwijs staan niet los van onderwijskwaliteit, maar kunnen daarin juist een rol spelen. In de Staat van het Duurzaam Onderwijs 2026 worden vijf belangrijke trends gedeeld:

• Het klaslokaal vormt een belangrijke oefenomgeving
• Beleid en praktijk lopen niet altijd gelijk op
• Onderwijsprofessionals zoeken elkaar op
• Meer focus op vaardigheden en handelingsperspectief
• Focus verschuift naar onderwijs en onderzoek

Hoe gaan we samen verder vooruit?

Met 2030 in zicht is volgens SDG Nederland de boodschap van de rapportage helder: de basis is gelegd, de samenwerking is sterk en de wil is aanwezig. Maar ambitie alleen is niet genoeg. Gerichte keuzes over natuur, jongeren, internationale verantwoordelijkheid en uitvoerbaarheid zijn nu nodig. Keuzes die nu niet worden gemaakt, worden doorgeschoven naar volgende generaties, tegen hogere maatschappelijke kosten.

Natuurherstel en klimaatbeleid vragen om scherpe keuzes, en jongeren vragen om perspectief en eerlijkheid. Juist in de verbinding tussen die twee ligt een kans: een samenleving waarin leren over en bijdragen aan de wereld niet los van elkaar staan, maar elkaar versterken. Om dit te organiseren is samenwerking onmisbaar, bijvoorbeeld tussen scholen, gemeenten, natuur- en duurzaamheidsorganisaties (NDE) en lokale bedrijven. Of zoals Sjoerd Sjoerdsma, minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, het verwoordt in de rapportage: "Het goede nieuws is dat we nog heel ver kunnen komen als we elkaar blijven vinden. De kracht van de SDG-aanpak is de brede samenwerking: elkaar blijven opzoeken en aansporen om vooruitgang te boeken, juist ook als er tegenwind is."

Ontdek of Eco-Schools bij jullie school past

Met de nieuwe proefdeelname van Eco-Schools bieden we de kans om één schooljaar of kalenderjaar te verkennen wat duurzaam onderwijs voor hen kan betekenen! Ideaal voor scholen die eerst willen ervaren hoe het is om met Eco-Schools te werken en willen ontdekken of zij op school een enthousiast Eco-team kunnen opzetten.

Tijdens dit proefjaar ga je zelfstandig aan de slag met de eerste stappen van het Eco-Schools programma. Jullie zetten een Eco-Team op, doen met leerlingen de Eco-Scan om te bekijken hoe er op school wordt gewerkt aan duurzame thema’s, maken een actieplan en gaan aan de slag met de uitvoering!

In het proces bouw je draagvlak op binnen de school en maak je kennis met de aanpak. 

Wat krijg bij de proefdeelname?

• Een fysieke Eco-Schools map met de tools voor stap 1 t/m 4
• Een Eco-Schools poster voor op school
• Een feestelijke fles limonade: perfect voor jullie eerste Eco-team overleg
• Een digitaal coaching gesprek van 45 minuten bij de start
• Een digitaal reflectiegesprek van 45 minuten aan het einde van het jaar
• Toegang tot deelnemersupdates en nieuwsbrieven boordevol tips en inspiratie
• Een uitnodiging voor het jaarlijkse duurzaamheidsfestival

Het proefdeelnamejaar kost €495,- (excl. btw). Na afloop van het jaar beslis je zelf of je verder wilt met reguliere deelname. Kies je voor dit vervolg? Dan stroom je direct in bij stap 5 en kun je met de stappen die je in het proefjaar hebt gezet op voor een bronzen audit! Ook krijg je dan €495 euro korting op het inschrijfgeld.

Wil jouw school met proefdeelname aan de slag? Meld je aan via onderstaande knopen mail het ingevulde aanmeldformulier naar This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. (zie hier de deelnamevoorwaarden). We hebben plek voor maximaal 30 scholen die gaan proefdeelnemen, dus wees er snel bij! 

Aanmelden